Den Haag Centraal: Uitbuiting is van alle tijden

Den Haag Centraal: Uitbuiting is van alle tijden

Danielle Dean in galerie 1646

Uitbuiting is van alle tijden

Het werk van Danielle Dean legt pijnlijke relaties bloot tussen koloniale historie en hedendaagse uitbuiting. Zij illustreert dit onder andere door middel van documentatie, waarbij landschap een hoofdrol speelt.

Auteur: Eline van der Haak

In het werk van de Amerikaanse kunstenaar Danielle Dean (1982) staat het blootleggen van relaties tussen onder meer politiek, reclame en raciale ongelijkheid centraal. Haar tentoonstelling ‘Continental Private Road’ bij 1646 legt op scherpzinnige wijze verbanden tussen de mislukte rubberplantage in Brazilië (Fordlandia) uit de jaren dertig van industrieel Henry Ford en de huidige benarde situatie van werknemers bij het commerciële internetbedrijf Amazon.

Een bezoek aan de expositie begint in feite al buiten op straat bij het bekijken van het raam. Hierop is een afbeelding van een woonvertrek te zien dat deels wordt overschaduwd door bomen met herfstkleurige bladeren. De bomen verwijzen naar een reclameaffiche uit de jaren zestig voor The Lincoln Continental, een auto van Ford. Het reclamebeeld toont de auto geparkeerd langs een privéweg, een deftig geklede witte vrouw leegt haar brievenbus. De achtergrond bestaat uit een landschap met bomen, wat het luxe leven lijkt te onderstrepen. Dean laat deze omgeving samenvloeien met de werk- en leefomgeving van de medewerkers van het zogenaamde Amazon Mechanical Turk. Tijdens het bezoek aan de expositie worden de overeenkomsten tussen beide steeds meer duidelijk.

Waardebonnen

In een video komen deze werknemers aan het woord en vertellen zij over de lage lonen die ze ontvangen. Soms worden zij zelfs niet in geld maar in waardebonnen voor Amazon uitbetaald. Ondertussen toont de video afwisselend dystopische beelden van een verlaten Fordlandia, animaties van het Amazone-landschap en een uitleg over de zogenaamde multiplane camera. Een camera die met name werd gebruikt door Disney om lagen aan te brengen en zo diepte te geven aan landschapsscènes. De camera werd in de jaren dertig ontwikkeld in dezelfde periode waarin Fordlandia werd opgericht.

Naast de video zijn twee uitvergrotingen van brieven te lezen. In de eerste benadert een voormalig medewerker de media om de misstanden in Fordlandia aan de kaak te stellen. Hij benadrukt de oneerlijke behandeling van de lokale werknemers door de aanwezige Amerikaanse managers. In de andere brief is te lezen hoe dit verhaal wordt afgedaan als onjuist en zo in de doofpot terechtkomt. Hoewel Fords project uiteindelijk niet zal slagen, is het choquerend om te lezen over de koloniale manier van optreden voor commercieel gewin. Nog schokkender is misschien wel dat ook in onze huidige tijd kapitaalkrachtige bedrijven als Amazon mensen uitbuiten. Sociale ongelijkheid is nog steeds enorm groot en lijkt alleen maar te groeien. Voorlopig wordt deze cirkel nauwelijks doorbroken.

Verwantschap

Een bijzondere bijkomstigheid is natuurlijk het verwantschap tussen de naam Amazon en het gebied waar Ford ooit zijn project begon, namelijk de Braziliaanse Amazone. In de achterste ruimte van 1646 is een animatie te zien waarop het landschap uit de Ford-reclame als het ware tot leven komt met behulp van de multiplane camera. Read is geïnteresseerd in de manier waarop de media landschappen vormgeven, wat volgens haar ideologieën rondom sociale klasse en ras illustreert. Zo representeert de Ford-reclame de Amerikaanse Droom, waarbij de mens centraal staat en alles kan bereiken. Niet alleen vergaart hij rijkdom, hij heeft ook controle over de natuur. Deze schikt zich naar de wens van de machthebber. In de animatie van Dean komen geen mensen voor. Ze neemt ons steeds verder mee langs de bomen, die op aangename wijze voorbijzweven. Dan valt op een bepaald moment de nacht, het begint te regenen en te stormen. Vervolgens vloeit het landschap over in een meer tropische variant en is veranderd in een jungle. Twee verschillende werelden komen zo bij elkaar. Het lijkt een metafoor voor het blootleggen van de diepere en achterliggende lagen van een verhaal. Maar Dean vertelt de toeschouwer geen verhaal van fictie, maar juist een waarheid van vernietiging.

Danielle Dean, ‘Continental Private Road’, t/m zondag 2 augustus, woensdag t/m zondag 13.00-18.00 uur en donderdag t/m 21.00 uur, 1646, Boekhorststraat 125. Meer informatie: www.1646.nl

Fotobijschrift:

Continental Private Road’, Danielle Dean. | Foto: Jhoeko

Wilt u meer artikelen van Den Haag Centraal lezen? Klik hier